Ảnh bị mờ: vì sao, và cách làm nét cho đúng

Không phải ảnh mờ nào cũng cứu được theo cùng một cách. Phân loại nguyên nhân, chuẩn bị tệp để có nhiều dữ liệu nhất, và chọn đúng trong 8 chế độ.

Tấm ảnh duy nhất chụp được đứa cháu đang cười lại hơi nhòe. Tấm ảnh kỷ niệm chụp từ chiếc điện thoại đời cũ giờ chỉ còn 800 pixel. Bạn đã thử kéo thanh Sharpen trong ứng dụng chỉnh ảnh và kết quả trông như có một lớp sạn phủ lên mặt. Bài này giải thích chuyện gì thật sự xảy ra với những điểm ảnh mờ đó, và cách để kết quả sắc nét mà vẫn tự nhiên.

1. Trước hết, ảnh của bạn mờ vì lý do gì?

  • Mất nét do lấy sai tiêu cự: chủ thể nằm ngoài vùng rõ, hoặc máy tự lấy nét vào phía sau. Kiểu này làm mọi cạnh mềm đều nhau, không phân biệt hướng.
  • Nhòe do rung tay hoặc chủ thể chuyển động: vệt mờ kéo theo một hướng, rõ nhất ở các đường thẳng đứng như cột nhà, mép bàn.
  • Độ phân giải thấp: ảnh 640 hay 800 pixel bị phóng to lên màn hình lớn. Không có chi tiết nào bị mất, chỉ là chi tiết chưa từng được ghi lại.
  • Nén quá tay: ảnh gửi qua ứng dụng chat nhiều lần bị vỡ thành các ô vuông 8 pixel, nhất là ở vùng chuyển màu như bầu trời và da.
  • Nhiễu hạt do thiếu sáng: máy tăng độ nhạy cảm biến, hạt nhiễu phủ lên ảnh làm mất các chi tiết nhỏ.
  • Ảnh chụp lại từ màn hình hoặc ảnh in: có thêm lưới điểm ảnh của màn hình hoặc vân giấy, và độ nét bị giảm thêm một lần nữa.

2. Không phải kiểu mờ nào cũng cứu được như nhau

Đây là phần quan trọng nhất và cũng là phần ít được nói tới. Một công cụ làm nét không vẽ ra sự thật từ hư không: nó suy luận từ những gì còn lại trong ảnh. Ảnh càng giữ được nhiều chi tiết vi mô thì kết quả càng giống thật, và ngược lại. Ba nhóm dưới đây cần ba cách tiếp cận khác nhau.

  • Cứu được gần như hoàn toàn: ảnh đủ sáng, chỉ thiếu độ phân giải hoặc hơi mất nét. Đây là trường hợp phổ biến nhất khi ảnh điện thoại được xem trên màn hình lớn.
  • Cứu được một phần: nhòe do chuyển động nhẹ, hoặc nhiễu hạt vừa phải. Kết quả sẽ đẹp hơn rõ rệt nhưng đừng mong chi tiết vốn không có sẽ xuất hiện.
  • Gần như không cứu được: nhòe mạnh do rung tay, ảnh dưới 360 pixel, hoặc ảnh đã bị nén lại nhiều lần. Công cụ vẫn làm ảnh đỡ xấu, nhưng không thể trả lại khuôn mặt sắc nét chưa từng được ghi lại.

3. Bên trong, công cụ làm gì với những điểm ảnh đó?

Cách dễ hình dung nhất: nó học từ hàng triệu cặp ảnh, một bên là ảnh nét và một bên là chính ảnh đó bị làm mờ đi, và nó học được quy luật biến đổi từ bên này sang bên kia. Khi gặp ảnh của bạn, nó dựa vào độ chênh sáng giữa các điểm ảnh lân cận để đoán cạnh thật nằm ở đâu, rồi dựng lại cạnh đó sắc hơn và thêm phần kết cấu mà ảnh mờ đã làm phẳng đi. Vì vậy kết quả tốt nhất khi ảnh gốc còn giữ được cạnh và kết cấu. Nếu ảnh đã vỡ thành ô vuông nén, công cụ sẽ hiểu nhầm chính các ô đó là chi tiết thật và phóng to chúng lên, đó là lý do một số ảnh sau khi làm nét trông sần sùi hơn trước.

Video gốc và video đã làm nét
TRƯỚC (GỐC)
SAU (4K AI)
Kéo thanh chia để so từng chi tiết. Chú ý vùng tóc và viền áo, hai chỗ dễ lộ dấu vết xử lý nhất.

4. Chuẩn bị tệp trước khi làm nét

  1. Luôn dùng bản gốc lớn nhất bạn còn giữ. Ảnh đã bị gửi qua ứng dụng chat một lần là đã mất chi tiết, gửi lại lần nữa càng mất thêm.
  2. Không chụp lại ảnh từ màn hình. Nếu chỉ còn ảnh trên điện thoại, hãy xuất tệp gốc ra thay vì chụp màn hình, vì cách đó thêm lưới điểm ảnh và méo hình.
  3. Với ảnh chụp màn hình hoặc ảnh quét, cắt bỏ phần thừa trước. Cắt xong thì toàn bộ độ phân giải dồn vào phần bạn thật sự cần.
  4. Ảnh PNG giữ nguyên dữ liệu, ảnh JPEG đã mất một phần ngay từ lúc lưu. Nếu có cả hai, chọn PNG.
  5. Ảnh cần dưới 10 megapixel và tệp dưới 256 MB. Ảnh điện thoại thông thường nằm gọn trong giới hạn này.

5. Tám chế độ, chọn theo kiểu ảnh chứ không theo kiểu quảng cáo

  • Tự nhiên: lựa chọn an toàn cho hầu hết ảnh, giữ màu và kết cấu đúng như bản gốc.
  • Chân thực: nét hơn Tự nhiên, giữ nguyên chất da và khối mặt. Dùng cho chân dung và ảnh đời thường.
  • Siêu nét: dồn vào cạnh viền, kiến trúc, ảnh sản phẩm và chữ nhỏ. Không nên dùng cho da người vì dễ thấy lỗ chân lông quá rõ.
  • Khử nhiễu: dành cho ảnh thiếu sáng, ảnh nén nhiều, ảnh chụp từ máy cũ. Làm sạch hạt trước rồi mới làm nét.
  • Chân dung: làm mịn da nhưng vẫn giữ nét mắt, mi và đường nét khuôn mặt.
  • Hoạt hình 2D: cho tranh vẽ, anime, ảnh game. Khử răng cưa và giữ mảng màu phẳng sạch.
  • Điện ảnh: tăng tương phản và độ nổi khối, hợp với ảnh phong cảnh và cảnh quay có ánh sáng mạnh.
  • Thực tế sắc nét: nhanh và sắc, hợp với ảnh cần xử lý hàng loạt như ảnh sản phẩm trên sàn thương mại điện tử.
Trước và sau khi làm nét
TRƯỚC (GỐC)
SAU (4K AI)
Cùng một khung hình, bên phải là bản đã qua chế độ Chân thực. Kéo thanh chia để xem phần kết cấu được phục hồi.

6. Năm lỗi hay gặp khiến kết quả tệ hơn ảnh gốc

  • Làm nét hai lần trên cùng một ảnh. Mỗi lần đều thêm một lớp kết cấu nhân tạo, đến lần thứ ba thì mặt người trông như tượng sáp.
  • Đưa ảnh đã nén quá mức vào chế độ Siêu nét. Ô vuông nén bị hiểu là chi tiết và bị phóng to, kết quả sần hơn hẳn. Hãy dùng Khử nhiễu trước.
  • Xuất 4K cho một ảnh chỉ dùng để đăng mạng xã hội. Tốn thời gian chờ mà nền tảng lại nén xuống, không ai thấy khác biệt.
  • Chọn chế độ Hoạt hình 2D cho ảnh chụp thật. Mảng màu bị làm phẳng và da người mất hết chuyển sắc.
  • Xoá ảnh gốc sau khi có kết quả. Nếu kết quả chưa ưng, bạn cần ảnh gốc để thử chế độ khác.

7. Cách tự kiểm tra kết quả trong 30 giây

  • Phóng to 100 phần trăm và nhìn vào mắt, lông mi và mép tóc. Ba chỗ này lộ dấu vết xử lý sớm nhất.
  • Nhìn vùng da phẳng như trán và má. Nếu nó mịn đều như nhựa thì chế độ quá tay, hãy thử Tự nhiên hoặc Chân dung.
  • Kiểm tra vùng tối: nếu có mảng đen đặc bất thường hoặc vệt màu lạ thì đó là lỗi, không phải phong cách.
  • Đặt ảnh gốc và ảnh kết quả cạnh nhau ở cùng kích thước hiển thị. Nếu không thấy khác biệt thì bạn đã chọn sai chế độ hoặc ảnh gốc vốn đã đủ nét.

Mở công cụ Upscale và thử trên chính tấm ảnh của bạn

Câu hỏi thường gặp

Làm nét ảnh có làm mất khuôn mặt thật không?

Không, nhưng nó có thể thêm chi tiết không có trong ảnh gốc. Công cụ dựa trên những gì ảnh còn giữ được, nên nếu ảnh quá mờ thì phần chi tiết được thêm vào là do suy luận, không phải do ghi lại. Với ảnh chân dung quan trọng, hãy so kết quả với ảnh gốc trước khi dùng.

Ảnh cũ chụp từ máy ảnh đời tốt nhưng bị mờ có cứu được không?

Thường là được, và tốt hơn ảnh điện thoại cùng độ phân giải. Máy ảnh giữ được nhiều chi tiết vi mô hơn nên công cụ có nhiều dữ liệu để dựa vào. Ảnh cần được quét hoặc chụp lại ở độ phân giải cao nhất có thể, không chụp lại bằng điện thoại qua kính.

Video cũng làm nét được chứ?

Được. Video nhận tệp MP4 tối đa 60 giây và 256 MB, áp dụng đúng chế độ bạn chọn. Lưu ý là với video, chi phí xử lý tính theo số khung hình nên một clip 60 giây sẽ lâu hơn nhiều so với một bức ảnh.

Đọc thêm: cách chọn chế độ Upscale 4K phù hợp với từng loại ảnh

Một tấm ảnh mờ không phải là tấm ảnh hỏng. Phần lớn trường hợp chỉ cần chọn đúng chế độ và chuẩn bị tệp đúng cách là đã khác hẳn. Còn nếu ảnh mất chi tiết quá nhiều thì kết quả đẹp nhất vẫn là kết quả trung thực với những gì còn lại, và điều đó thường tốt hơn là cố làm cho nó sắc bằng mọi giá.

#làm nét ảnh mờ#ảnh mờ#khử mờ ảnh#upscale ảnh#làm nét ảnh online